ในงานซ่อมบำรุงรถไฟ หลายขั้นตอนต้องถอดแคร่ (Bogie) ออกจากใต้ตัวรถ เพื่อตรวจเช็กชุดล้อ สปริง และระบบรองรับ ระหว่างนั้นตัวรถส่วนบนต้องวางอยู่บนขาตั้งที่แข็งแรงและมั่นคง ซึ่งเรียกว่า Jack Stand บทความนี้อธิบายหน้าที่และหลักสำคัญของขาตั้งรองรับ พร้อมกรณีศึกษาการผลิต 8 ชุด โดยหน่วยธุรกิจ RTE ของ WCE

1. Jack Stand คืออะไร ในงานซ่อมบำรุงรถไฟ

ขาตั้งรองรับเป็นโครงเหล็กที่รับน้ำหนักตัวรถแทนแคร่เป็นการชั่วคราว ขั้นตอนทั่วไปคือ ยกตัวรถขึ้นด้วยแม่แรง วางขาตั้งไว้ใต้จุดรองรับของตัวรถ แล้วจึงลดแม่แรงลงและเลื่อนแคร่ออกไปซ่อม

การวางน้ำหนักบนขาตั้งแทนการค้างไว้บนแม่แรง ช่วยลดความเสี่ยงหากแม่แรงรั่วหรือทรุดตัว มาตรฐานอุปกรณ์บริการยานยนต์แบบเคลื่อนย้ายได้ (ASME PASE) จึงกำหนดข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของขาตั้งประเภทนี้ไว้โดยเฉพาะ [1]

สำหรับรถไฟ มาตรฐาน EN 16404 กำหนดให้อุปกรณ์ยกสัมผัสตัวรถที่ผิวสัมผัสของแม่แรงหรือจุดยกที่ออกแบบไว้บนโครงสร้างรถ [2] หลักการเดียวกันนี้ใช้กับการวางขาตั้งรองรับ คือต้องวางที่จุดรับแรงของตัวรถเท่านั้น

2. หลักสำคัญในการผลิตและใช้งานขาตั้งรองรับ

ความแข็งแรงและเสถียรภาพ
ขาตั้งต้องรับน้ำหนักได้มากกว่าน้ำหนักที่รับจริงอย่างมีระยะเผื่อ ฐานต้องกว้างพอไม่ให้ล้ม และต้องวางบนพื้นที่เรียบและแข็ง [1]

คุณภาพงานเชื่อม
โครงขาตั้งประกอบจากเหล็กรูปพรรณด้วยการเชื่อม งานเชื่อมโครงสร้างเหล็กโดยทั่วไปอ้างอิงเกณฑ์จาก AWS D1.1 ทั้งรูปแบบรอยเชื่อม คุณสมบัติช่างเชื่อม และการตรวจสอบ [3]

การมองเห็นและความปลอดภัย
การทาสีแถบเตือนสลับสีช่วยให้มองเห็นขาตั้งได้ชัดในโรงซ่อม ลดการเดินชนหรือการเคลื่อนย้ายผิดตำแหน่ง หลักการออกแบบเครื่องหมายความปลอดภัยลักษณะนี้อยู่ใน ISO 3864-1 [4]

3. กรณีศึกษา: ผลิต Jack Stand 8 ชุด โดยหน่วยธุรกิจ RTE

• ขอบเขตงาน: ผลิตขาตั้งรองรับและชุด Support จำนวน 8 ชุด สำหรับรองรับโครงสร้างส่วนบนของรถขณะถอดแคร่ออก
• ผู้ว่าจ้าง: ผู้ว่าจ้างในอุตสาหกรรมระบบราง
• ระยะเวลา: 25 ส.ค. – 5 ก.ย. 2568 (12 วัน)
• ความคืบหน้า: 100% ตามแผน ส่งมอบครบทั้ง 8 ชุด

ทีมงานตัดและเชื่อมเหล็กรูปพรรณเป็นโครงขาตั้งทรงสอบเข้า มีคานยึดด้านล่างเพื่อเพิ่มความแข็งแรง จากนั้นทาสีแถบเตือนสลับสีที่ขาทุกข้าง ก่อนส่งมอบให้ผู้ว่าจ้างนำไปใช้ในงานซ่อมบำรุง

ภาพปก (ซ้ายไปขวา): ตัวรถวางบนขาตั้งรองรับขณะถอดแคร่ออก / ขาตั้ง 8 ชุดที่ทาสีแถบเตือนเสร็จ / โครงเหล็กที่เชื่อมประกอบระหว่างการผลิต ภาพทั้งหมดเป็นภาพประกอบเชิงเทคนิคที่สร้างด้วย AI ไม่ใช่ภาพถ่ายจากหน้างานจริง

4. ข้อสังเกตจากงานนี้

อุปกรณ์สนับสนุนงานซ่อม เช่น ขาตั้งรองรับ เป็นงานขนาดเล็ก แต่มีผลโดยตรงต่อความปลอดภัยของช่างที่ทำงานใต้ตัวรถ การผลิตโดยทีมที่เข้าใจงานซ่อมบำรุงรถไฟช่วยให้ได้อุปกรณ์พร้อมใช้ในเวลาสั้น งานนี้ส่งมอบครบภายใน 12 วัน

5. บริการของ WCE หน่วยธุรกิจ RTE

WCE หน่วยธุรกิจ RTE ให้บริการงานวิศวกรรมระบบราง ทั้งงานซ่อมบำรุงรถ งานจัดหาชิ้นส่วน และงานผลิตอุปกรณ์สนับสนุนงานซ่อม เช่น Jack Stand และชุดรองรับ

📞 โทร: +66 65-937-6283 | 📧 อีเมล: international@wce.co.th | 🌐 เว็บไซต์: www.wce.co.th

We engineer your success.

เอกสารอ้างอิง

[1] ASME. (2024). ASME PASE-2024 Safety Standard for Portable Automotive Service Equipment.

[2] CEN. (2016). EN 16404:2016 Railway applications – Re-railing and recovery requirements for railway vehicles.

[3] American Welding Society. (2025). AWS D1.1/D1.1M:2025 Structural Welding Code – Steel.

[4] ISO. (2011). ISO 3864-1:2011 Graphical symbols – Safety colours and safety signs – Part 1: Design principles for safety signs and safety markings.

เข้าถึงเมื่อ 14 ตุลาคม 2569