สรุปสั้น
C-Hook เป็นอุปกรณ์ยกที่แขวนใต้ตะขอเครน ใช้ยกชิ้นงานที่มีรูกลางอย่างม้วนเหล็ก (coil) ในโรงงานเหล็ก อุปกรณ์ลักษณะนี้มีมาตรฐานเฉพาะด้านการออกแบบ การทำเครื่องหมาย และการตรวจสอบ บทความนี้อธิบายหลักการจากมาตรฐานและเอกสารทางเทคนิค แล้วนำงานผลิต C-Hook สำหรับเครนเหนือศีรษะพิกัด 40 ตัน ของ SFS (Steel Fabrication Solution) ภายใต้หน่วยธุรกิจ CTE มาเป็นกรณีศึกษา

1. C-Hook คืออะไร
C-Hook คืออุปกรณ์ยกรูปตัว C ที่สอดแขนรับน้ำหนักด้านล่างเข้าไปในรูกลางของม้วนเหล็ก แล้วยกด้วยเครน ผู้ผลิตอุปกรณ์รายหนึ่งอธิบายว่า C-Hook ถูกออกแบบให้ถ่วงสมดุล เพื่อให้แขวนได้ระดับทั้งตอนมีภาระและตอนว่าง และมักติดแผ่นรองเพื่อป้องกันผิวม้วนเหล็กเสียหาย [1]

2. หลักการสำคัญ
2.1 อุปกรณ์ยกใต้ตะขอมีมาตรฐานกำกับ
มาตรฐาน ASME B30.20 ครอบคลุมอุปกรณ์ยกใต้ตะขอ (below-the-hook lifting devices) ประเภทโครงสร้างและเครื่องกล ในเรื่องการทำเครื่องหมาย การผลิต การติดตั้ง การตรวจสอบ การทดสอบ การบำรุงรักษา และการใช้งาน [2] ส่วนการออกแบบมีมาตรฐาน ASME BTH-1 กำหนดไว้ แบ่งเป็นการจัดประเภทอุปกรณ์ การออกแบบโครงสร้าง และการออกแบบเครื่องกล [3]

2.2 ประเภทการออกแบบและระดับการใช้งาน
มาตรฐาน BTH-1 จัดอุปกรณ์ตาม Design Category และ Service Class [3] บทความของผู้ผลิตอุปกรณ์ยกอธิบายว่า Design Category B ใช้กับสภาพภาระที่คาดการณ์ได้ยากหรือรุนแรง โดยมีค่าความปลอดภัยขั้นต่ำ 3 ต่อ 1 ส่วน Service Class สะท้อนจำนวนรอบการยกตลอดอายุการใช้งาน ซึ่งเกี่ยวกับความล้าของวัสดุ [4] อุปกรณ์ C-Hook สำหรับงานโรงงานเหล็กบางรุ่นออกแบบตาม Category B และ Service Class 3 หรือ 4 [1]

2.3 การทำเครื่องหมายและการตรวจสอบ
อุปกรณ์ยกใต้ตะขอต้องมีป้ายระบุพิกัดน้ำหนักยก และมีการตรวจสอบตามรอบ ตั้งแต่ตรวจด้วยสายตาก่อนใช้งาน ไปจนถึงการตรวจตามรอบอย่างน้อยปีละครั้ง หรือถี่กว่านั้นหากใช้งานหนัก [4]

3. กรณีศึกษา: ผลิต C-Hook สำหรับเครน 40 ตัน โดย SFS / CTE
– ขอบเขตงาน: ผลิต C-Hook สำหรับเครนเหนือศีรษะ (Overhead Crane) พิกัด 40 ตัน ด้วยงานกลึงและงานประกอบโครงสร้างเหล็ก (Machine & Fabrication)
– ลูกค้า: ผู้ผลิตเหล็กแผ่นรายใหญ่ของประเทศไทย
– ระยะเวลา: 2 พฤษภาคม – 5 กันยายน 2569 (ประมาณ 4 เดือน)
– ความคืบหน้า: แผน 100% / ผลงานจริง 100% พร้อมส่งมอบชิ้นงานถึงโรงงานลูกค้า

ภาพปกแสดง C-Hook ที่ผลิตเสร็จและทำสีแล้ว แขวนอยู่ในโรงงาน ภาพซ้ายเห็นชิ้นงานทั้งตัวพร้อมแขนยกและหมุดยึด ภาพขวาเห็นรายละเอียดตัวตะขอใกล้ขึ้น ภาพทั้งหมดปรับแต่งด้วย AI เพื่อไม่ให้ระบุตัวบุคคลหรือลูกค้าได้

4. ข้อสังเกตจากงานนี้
อุปกรณ์ยกพิกัดสูงต้องอาศัยทั้งความแม่นยำของงานกลึงในจุดรับแรง เช่น รูหมุดและหมุดยึด และคุณภาพงานประกอบโครงสร้าง การผลิตโดยทีมในประเทศช่วยให้ประสานงานกับลูกค้าได้ใกล้ชิด และส่งมอบได้ครบตามแผน

5. บริการของ WCE
SFS (Steel Fabrication Solution) ภายใต้หน่วยธุรกิจ CTE ให้บริการผลิตงานโครงสร้างเหล็กและชิ้นงานเครื่องจักรสำหรับโรงงานอุตสาหกรรม
สนใจบริการ ติดต่อ: +66 65-937-6283 | international@wce.co.th | www.wce.co.th
We engineer your success.

เอกสารอ้างอิง (เข้าถึงเมื่อ 6 ต.ค. 2569)
[1] Bushman Equipment. C-Hooks (โบรชัวร์ผลิตภัณฑ์ของผู้ผลิต). https://www.bushman.com/wp-content/uploads/files/pdf/below-the-hook/brochures/bushman-c-hooks-brochure.pdf
[2] ANSI Blog (5 สิงหาคม 2025). ASME B30.20-2025: Below-the-Hook Lifting Devices. https://blog.ansi.org/ansi/asme-b30-20-2025-below-hook-lifting-devices/
[3] ASME (2023). ASME BTH-1–2023 Design of Below-the-Hook Lifting Devices (สารบัญมาตรฐาน). https://www.asme.org/getmedia/92e0982b-1a65-4a8d-9009-7342b004e00f/BTH-1_2023_ToC.pdf
[4] Brozyna, H. (5 ตุลาคม 2020). Understanding Safety and Design Requirements of Below-the-Hook Lifters. CMCO (บทความของผู้ผลิต). https://cmco.com/en-us/resources/blog/understanding-safety-and-design-requirements-of-below-the-hook-lifters