Rotor เป็นชิ้นส่วนหมุนหลักของเครื่องจักรอุตสาหกรรมหลายประเภท เมื่อใช้งานไปนาน ชิ้นส่วนประกอบจะสึกหรอและระยะประกอบเปลี่ยนไป งาน Overhaul Rotor จึงต้องถอดแยก ตรวจวัดขนาดอย่างแม่นยำ ผลิตอะไหล่ทดแทน แล้วประกอบและปรับตั้งใหม่ บทความนี้อธิบายหลักการของงาน Overhaul Rotor บทบาทของเครื่องวัด CMM และความสำคัญของอะไหล่ที่ได้ขนาด พร้อมกรณีศึกษาจากหน่วยธุรกิจ MTE ของ WCE
Rotor ทำงานภายใต้แรงและความเร็วรอบสูงอย่างต่อเนื่อง ชิ้นส่วนอย่าง Spacer ที่กำหนดระยะระหว่างชิ้นส่วนบนเพลาจะค่อยๆ สึกหรอหรือเสียรูป เมื่อระยะประกอบคลาดเคลื่อน Rotor อาจหมุนไม่สมดุล สั่นสะเทือน และทำให้ตลับลูกปืนเสียหายเร็วขึ้น การ Overhaul ตามรอบช่วยคืนสภาพ Rotor ให้กลับมาทำงานได้ตามแบบ
เครื่องวัดพิกัดสามมิติ (Coordinate Measuring Machine หรือ CMM) ใช้หัวโพรบสัมผัสวัดระยะระหว่างจุดต่างๆ ของชิ้นงานในสามมิติ เครื่องรุ่นที่แม่นยำสูงสุดวัดได้ละเอียดระดับนาโนเมตร ผู้ผลิตชิ้นส่วนความแม่นยำสูง เช่น ตลับลูกปืนเครื่องยนต์อากาศยาน ก็ใช้เครื่องวัดลักษณะนี้ [1] การวัดชิ้นส่วนที่ถอดออกมาด้วย CMM ช่วยให้รู้ขนาดจริงและระยะสึกหรอได้อย่างแม่นยำ
ข้อมูลจากการวัดเป็นฐานในการผลิตอะไหล่ใหม่ เช่น Spacer มาตรฐาน ISO 2768 กำหนดพิกัดความเผื่อทั่วไปของขนาดเชิงเส้น ขนาดเชิงมุม และพิกัดทางเรขาคณิตของชิ้นงานที่ขึ้นรูปด้วยการตัดเฉือน [3] อะไหล่ที่ได้ขนาดตามพิกัดช่วยให้ประกอบได้แนบสนิทและตำแหน่งชิ้นส่วนถูกต้อง
มาตรฐาน ISO 21940-11 กำหนดวิธีการและเกณฑ์การถ่วงสมดุลของ Rotor ที่มีพฤติกรรมแบบแข็งเกร็ง (Rigid rotor) รวมถึงค่าความไม่สมดุลคงเหลือที่ยอมรับได้ และจำนวนระนาบที่ใช้ปรับแก้ [2] การประกอบชิ้นส่วนให้ได้ระยะที่ถูกต้องเป็นพื้นฐานที่ช่วยให้ Rotor หมุนได้สมดุล
หลังได้อะไหล่ใหม่แล้ว ทีมงานต้องประกอบ Rotor กลับตามลำดับ ปรับตั้งระยะต่างๆ ให้ได้ตามแบบ และตรวจสอบร่วมกับเจ้าของเครื่องก่อนส่งมอบ
ทีม MTE ถอดแยกชุด Rotor และตรวจสอบขนาดด้วยเครื่อง CMM จากนั้นผลิต Spacer ใหม่ ประกอบ Rotor กลับและปรับตั้ง แล้วตรวจสอบร่วมกับลูกค้า ทั้งหมดเสร็จตามแผนภายใน 6 วัน
ภาพปกเป็นภาพประกอบเชิงแนวคิด ด้านหลังเป็นลายเส้นแบบ perspective ของจานโรเตอร์ขนาดใหญ่ในโรงซ่อม ด้านขวาเป็นภาพด้านหน้าของโรเตอร์และภาพตัดชุดเพลา Spacer ใหม่และหัววัด CMM ไฮไลต์สีแดง พร้อมลำดับขั้นตอนของงาน 4 ขั้น ภาพทั้งหมดจัดทำโดยใช้ AI ช่วย เพื่อไม่ให้ระบุตัวบุคคลหรือลูกค้าได้
งาน Overhaul Rotor ที่ต้องเสร็จภายในไม่กี่วัน ต้องอาศัยทั้งเครื่องมือวัดที่แม่นยำและความสามารถในการผลิตอะไหล่ได้เอง การมีทั้งเครื่อง CMM และเครื่องจักรกลในทีมเดียวกัน ช่วยให้ผลิตอะไหล่ที่ได้ขนาดและส่งมอบได้ตรงเวลา
หน่วยธุรกิจ MTE (Machinery Technology and Engineering) ของ WCE ให้บริการผลิต ซ่อม และ Overhaul ชิ้นส่วนเครื่องจักรขนาดใหญ่ รวมถึงงานตรวจวัดขนาดและผลิตอะไหล่ทดแทน
ติดต่อ: +66 65-937-6283 | international@wce.co.th | www.wce.co.th
We engineer your success.